Aplikacje przemysłowe często wymagają przenoszenia napędu przy wysokich prędkościach obrotowych oraz w ograniczonej przestrzeni roboczej. Standardowe przekładnie klinowe nie zawsze są w stanie sprostać tym parametrom. Rozwiązaniem technicznym dedykowanym do takich warunków są koła pasowe pod pasy wieloklinowe (nazywane również wielorowkowymi), które zapewniają płynną i wydajną pracę w systemach zrobotyzowanych czy precyzyjnej automatyce.
Czym różnią się koła wielorowkowe od klinowych?
Koło pod pasy wieloklinowe ma inną budowę wieńca niż klasyczne koło klinowe. Zamiast jednego lub kilku głębokich rowków o profilu trapezu, posiada na obwodzie wiele drobnych, płytkich nacięć w kształcie litery „V”. Taka konstrukcja sprawia, że pas ściśle przylega do powierzchni koła na znacznie większym obszarze.
Z technicznego punktu widzenia pozwala to na:
- Zwiększenie powierzchni styku pasa z kołem.
- Stabilną pracę przy bardzo wysokich prędkościach obrotowych.
- Obniżenie poziomu hałasu i wibracji całego układu.
- Zastosowanie mniejszych średnic kół, co ułatwia miniaturyzację napędu.
- Redukcję masy elementów wirujących i zmniejszenie bezwładności układu.
Profile kół wieloklinowych i normy produkcji
Koła wielorowkowe produkuje się w ustandaryzowanych profilach, co ułatwia dobór części zamiennych i gwarantuje kompatybilność. Standardem branżowym (według którego powstają również komponenty w zakładach MAXBELT) jest norma DIN 7867.
Poniżej zestawienie najpopularniejszych profili i ich typowego przeznaczenia:
| Profil | Charakterystyka i typowe zastosowanie |
| PJ | Lekkie napędy, małe urządzenia domowe, niewielkie maszyny produkcyjne |
| PK | Przemysł motoryzacyjny, napędy wentylatorów, układy klimatyzacji (HVAC) |
| PL | Przemysł ciężki, sprężarki dużej mocy, pompy przemysłowe, generatory |
| PM | Najcięższe aplikacje, maszyny rolnicze i budowlane, kruszarki, rębaki |
Jak odczytywać oznaczenia kół wieloklinowych?
W dokumentacji technicznej i katalogach producenckich stosuje się ujednolicone kody. Prawidłowa interpretacja oznaczeń pozwala na bezbłędny dobór elementu.
| Przykładowe Oznaczenie | Liczba rowków | Profil pasa | Średnica zewnętrzna (mm) | System montażu / Tuleja |
| 12 PJ 120 TB 1610 | 12 | PJ | 120 | Taper Lock 1610 |
Sposoby montażu i stosowane materiały
Niezawodność napędu wieloklinowego zależy w dużej mierze od materiału, z którego wykonano koło, oraz wybranej metody osadzenia go na wale:
- Materiały konstrukcyjne: W standardowych aplikacjach najczęściej wykorzystuje się żeliwo szare GG25. Tam, gdzie kluczowa jest redukcja bezwładności przy wysokich prędkościach, stosuje się aluminium lub nowoczesne tworzywa sztuczne. W środowiskach wymagających sterylności (np. maszyny pakujące w branży spożywczej) wykorzystywana jest stal nierdzewna.
- Systemy mocowań: W nowoczesnej budowie maszyn dominuje montaż za pomocą tulei rozprężno-zaciskowych typu Taper Lock (np. 1108, 1210, 1610), które eliminują potrzebę dodatkowej obróbki i zapewniają dokładne współosiowanie. Alternatywą są tradycyjne koła z otworem surowym (do samodzielnego roztoczenia) oraz koła z otworem gotowym w tolerancji H7 i rowkiem wpustowym.
Zastosowanie napędów wieloklinowych w przemyśle
Dzięki kompaktowym gabarytom i zdolności do pracy na wysokich obrotach, koła wielorowkowe montowane są w takich mechanizmach jak:
- Napędy serwomotorów i osie robotów przemysłowych.
- Autonomiczne wózki transportowe (AGV).
- Precyzyjne systemy transportu bliskiego i maszyny pakujące.
- Wrzeciona obrabiarek i zautomatyzowane linie montażowe.
- Wysokowydajne układy wentylacji i klimatyzacji.
Baza wiedzy o przeniesieniu napędu
Wybór odpowiedniego rodzaju przekładni zależy od specyfiki projektowanego urządzenia. Jeśli szukasz informacji technicznych o innych systemach napędowych, zapraszamy do lektury naszych artykułów eksperckich:
- Dowiedz się, w jakich sytuacjach stosuje się przekładnie zębate oraz jak poprawnie dobierać koło zębate do konkretnej aplikacji.
- Zobacz, jak wygląda produkcja kół zębatych pracujących w układach synchronicznych.
- Sprawdź parametry napędów cięgnowych opartych na łańcuchach, gdzie wykorzystuje się koła łańcuchowe.